Üç Yıllık Yol Haritasında Şaşırtan Çelişkiler ve Zorlu Hedefler
Devlet Planlama Örgütü tarafından hazırlanan ve geçtiğimiz hafta resmi gazetede yayımlanan 2026-2028 Orta Vadeli Programı (OVP), ekonomik büyümeden enflasyona, bütçe dengesinden dış ticarete kadar birçok alanda iddialı hedefler içeriyor. Ancak programın hazırlık sürecinde Sosyal Ekonomik Konsey'in toplanmaması ve ekonomik örgütler, sendikalar ile siyasi partilerin katkısının alınmaması, belgenin toplumsal sahiplenme açısından eksik kalmasına yol açtı.
Programda ortaya konan rakamlar bazı soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. 2024'te yüzde 8,5 olarak gerçekleşen ekonomik büyümenin, 2026'da yüzde 4'e, 2027 ve 2028'de ise yüzde 5'e gerilemesinin öngörülmesi, önümüzdeki dönemde ekonomik aktivitede belirgin bir yavaşlama beklendiğini gösteriyor. Bütçe cephesinde ise durum daha da düşündürücü. 2026 için 25 milyar 849 milyon TL olarak hesaplanan bütçe açığının, 2027'de 30 milyar 502 milyon TL'ye, 2028'de ise 35 milyar 383 milyon TL'ye çıkması hedefleniyor. Açığın büyük bölümünün iç borçlanmayla kapatılacak olması, mali disiplin açısından ciddi bir sınav anlamına geliyor.
Enflasyon tahminlerindeki kurumlar arası farklılık ise şaşırtıcı boyutta. OVP'de 2026 sonu için yüzde 32,8 olarak kaydedilen enflasyonun 2027'de yüzde 18'e, 2028'de yüzde 16'ya gerilemesi hedeflenirken, Maliye Bakanlığı'nın yaklaşık bir ay önce yayımladığı mali planda 2027 için yüzde 26,7, 2028 için ise yüzde 22,2 öngörülmüştü. Halihazırda yıllık enflasyonun yüzde 38,5 seviyesinde olduğu düşünüldüğünde, 2027'de yüzde 18'e düşüş beklentisi oldukça iyimser bir tablo çiziyor.
Dış ticaretteki makas da giderek açılıyor. İthalatın 2026'da 4 milyar 162 milyon dolar olması beklenirken, ihracatın yalnızca 162 milyon 600 bin dolarda kalması öngörülüyor. İhracatın ithalatı karşılama oranının 2024'teki yüzde 5 seviyesinden 2026 ve 2027'de yüzde 3,9'a gerilemesi, üretim yapısındaki yapısal sorunları gözler önüne seriyor. İşsizlik oranında ise aynı program içinde iki farklı veri seti yer alıyor. Genel hedef yüzde 5 olarak belirtilirken, Hanehalkı İşgücü Anketi tablosunda 2026 için yüzde 4,6, 2027 için yüzde 4,5 ve 2028 için yüzde 4,3 oranlarına yer veriliyor. Bu çelişkinin nedenine dair herhangi bir açıklama bulunmuyor.
Tüm bu veriler ışığında, halkın ve iş dünyasının hükümetten temel beklentisi net: pahalılık ve enflasyonla etkin mücadele, bütçe disiplini, sürdürülebilir büyüme, işsizliğin azaltılması ve gelir dağılımının iyileştirilmesi. Ancak son yıllarda hükümet programındaki ve OVP'deki birçok hedefin kağıt üzerinde kaldığı görülüyor. Asıl mesele, yazılanların hayata geçirilip geçirilemeyeceği.