Güneşi bol Akdeniz'de D vitamini eksikliği neden bu kadar yaygın?
- Prof. Dr. Kerem Teralı, Akdeniz'deki yaygın D vitamini eksikliğini "Akdeniz paradoksu" olarak tanımladı.
- D vitamini, kemik sağlığından bağışıklık ve kalp-damar hastalıklarına kadar kritik rol oynuyor.
- Güneşten kaçınma, yüksek korumalı kremler ve kapalı ortam alışkanlıkları eksikliğin başlıca nedenleri.
- Bilinçsiz yüksek doz D vitamini takviyesi, damar ve böbreklerde kalsiyum birikmesine yol açabilir.
Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi (KSTÜ) Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kerem Teralı, yıl boyunca yoğun güneş ışığına maruz kalan Akdeniz ülkelerinde yaşayan insanlarda D vitamini eksikliğinin yaygın biçimde görülmesinin çelişkili bir durum olduğunu belirterek bu tabloya "Akdeniz paradoksu" adını verdi.
D vitamininin yalnızca yağda çözünen bir vitamin olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Teralı, bu molekülün vücutta hormon benzeri bir işlev üstlendiğini; kemik sağlığından bağışıklık sistemine, kalp-damar hastalıklarından diyabet ve depresyona kadar birçok kronik ve ruhsal rahatsızlığın önlenmesinde kritik rol oynadığını ifade etti.
Kıbrıs'ın da içinde yer aldığı bu coğrafyada güneşin bol olmasına karşın D vitamini eksikliğinin neden yaşandığını açıklayan Prof. Dr. Teralı, başlıca etkenler arasında cilt kanseri ve cilt lekelenmesi kaygısıyla güneşten kaçınmayı, yüksek koruma faktörlü güneş kremlerinin yaygın kullanımını, modern yaşamın getirdiği kapalı ortam alışkanlıklarını ve koyu tenli bireylerde melanin pigmentinin D vitamini sentezini yavaşlatmasını sıraladı.
Vücudun D vitamini ihtiyacını karşılamanın en doğal ve etkili yolunun bilinçli güneşlenme olduğunu hatırlatan Teralı, haftada iki veya üç kez, güneş ışınlarının yeterli olduğu 10.00–15.00 saatleri arasında, güneş koruyucu sürmeden kol ve bacakların yaklaşık 15–20 dakika güneş ışığına maruz bırakılması gerektiğini vurguladı. Yağlı balıklar, yumurta sarısı ve karaciğer gibi besinlerin tüketilmesinin faydalı olduğunu ancak tek başına günlük ihtiyacı karşılamaya yetmediğini sözlerine ekledi.
D vitamini eksikliği tespit edilen kişilerde damla veya tablet takviyelerinin gerekebileceğine işaret eden Prof. Dr. Teralı, bilinçsiz ve yüksek dozda D vitamini kullanımının kanda ve idrarda yüksek kalsiyum seviyelerine, damarlar ile böbrekler gibi yumuşak dokularda kalsiyum birikmesine ve kalp-damar hasarına yol açabileceği uyarısında bulunarak takviyelerin mutlaka sağlık profesyonellerinin önerileri doğrultusunda kullanılması gerektiğini belirtti.